İBLİS NEDEN ÖZGÜR BIRAKILDI

     Düşünerek geleceğimiz tehlikeli yer neresidir? Asıl soru’nun   bu olduğunu düşünün. Batı düşüncesine bakalım mesela. Kilise engizisyonu düşünceyi kalın zincirlerle parangaladı. Bin yıl kalın zincirlerle çevrelenmiş bu muhkem ve dar daire insan denen varlığa göz açtırmadı. Ortaçağda ne bir sanat meyvesi olgunlaşabildi ne de felsefe ekinleri boy atabildi. İnsan zekâsını ne kadar tutsak edebilirsiniz ki? 13. Yüzyıldan sonra sanatın ve felsefenin gücü zincirleri zayıflatmaya başladı. Dante’yi sürdüler, Kopernik’i öldürdüler, Bruno’yu yaktılar, Galileo’yu hapsettiler. Çünkü despot kilise ruhbanları özgür düşüncenin felakete yol açacağını düşünüyordular. Ama yine de düşünce zincirlerinin birer ikişer atmasına çare olamadılar.

     Yüzyıllar önce Batı’da zuhur eden bu yaklaşım şimdi Doğu dünyasında tekerrür ediyor. Batı’nın, düşünce zincirlerini kırmaya başladığı yüzyıllarda Doğu düşünceyi hapseden kalın duvarlar inşa etmekle meşguldü.  Kilisenin aforozuna eş, İslam dünyası “tekfir” kurumunu işletmeye başladı. Felsefe ve hikmet kavramlarını birleştirmeye çalışmasına rağmen İbni Rüşd ve öncesinde ikinci Aristo kabul edilen Farabi gibi meşhur düşünürler tekfir edildiler (Dinden çıkarıldılar). Gazali ve arkasındaki siyasi destek, düşünce hapishanesinin duvarlarını yükselttiler.

     Şimdi Kuran’da anlatılan hikâyeye dönelim: Allah meleklerine “Ben yeryüzünde kendi ruhumdan üflediğim bir halife (insan) yaratacağım” demişti. Melekler de “Yeryüzünde bozgunculuk yapacak birini mi yaratacaksın” dediler. “Hâlbuki biz sana hamd ederek seni tesbih ve takdis ediyoruz”. Allah onlara “Sizin bilmediğinizi ben bilirim” dedi ve sonra meleklerden insana secde etmelerini istedi. İblis hariç melekler ona secde etti. İblis “Ben ateşten yaratıldım, çamurdan yaratılan bir varlığa secde etmem” diyerek isyan etti. Allah İblisi lanetledi. İblis, Allah’a “Bana diriliş gününe kadar izin ver yarattığın insanı yoldan çıkaracağım” deyince Allah ona izin verdi. Dikkat... Allah İblis'e izin verdi.

     Allah, bize sembolik hikâyelerle bir şeyler anlatıyor. Ve ben edebiyatın ve dâhi sanatın ve dâhi Kuran’ın hikâye metodolojisinin bize verdiği analiz yöntemiyle bu hikâyeyi çözmeye çalışıyorum ve diyorum ki: Allah evreni, dünyayı ve hayatı yarattı. Allah’ın bu kudretini bilen melekler âlemi sürekli tesbih ve takdis halindeydi. Fakat eksik olan bir şey vardı. Eksik olan bir şey… Eksik olan… Eksik…  

     Melekler başka türlü davranamazdı.  Çünkü meleklerin özgür iradesi yoktu. Bu muhteşem evren ancak irade ve zekâ sahibi bir varlık tarafından seçilerek ve kabullenilerek anlamlı hale gelebilirdi. Ve Allah ruhumdan üflediğim dediği insanı yarattı.  Meleklerin itirazına rağmen yeryüzünde bozgunculuk yapacak insanı yaratması tüm yaratılışların en risklisiydi. Ama aynı zamanda en anlamlısı… Neydi bu anlam? Özgür irade sahibi bir zekâ… En büyük itirazcı hatta isyancı İblis bu riskin temel taşıdır. Allah’ın İblis’i kıyamet gününe kadar serbest bırakması ise irade ve zekâ sahibi insanı yaratmasını muhteşem bir anlamlandırmadır. İnsanı yaratmasına karşı duran fikre bir meydan okumadır. Bu durum insana, yaratılmışların en üstünü payesini vermiştir. İblis kötülüğün sembolüdür. İnsanı İblis’le bileyen Allah, insana halife unvanını da vermiştir. İblisin olmadığı bir varlık âleminde insanın meleklerden farklı olmayacaktı.  Rekabetsiz ortamın değersizi olacaktı.

     O halde bu hikâyeden anladığımızı özetleyelim. Özgür iraden varsa, İblis’e rağmen iyiyi seçiyorsan değerlisin.  İnsan zekâsı özgür iradesiyle anlam kazanıyor.  O zaman düşünce özgürlüğüne çekilen bütün setler Allah’ın insanı yaratma felsefesine isyandır. Allaha isyandır.

     İslam, İslamcılıkla ideoloji haline gelmiş ve İslamcılık , Gazali - İbni Rüşd kavgasında Gazali’nin tarafında yer almıştır. Allah, İblis’i bile özgür bırakmışken senin insan düşüncesini, tekfir etme tehdidiyle sınırlandırmaya çalışman Allah’tan rol çalmaya çalışmaktır. Bana göre affedilir bir yanı yoktur. Senin kör topal İslamcılık ideolojin sana bile güven vermediği için, onu korumak için özgür düşünceye karşısın biliyorum. Rekabete girmezsin, ithamcısın, her suçunu Batı’ya atar temize çıkarsın biliyorum.  

     İslamcılık teorisinden sanat, felsefe ya da bilim adına bir değer ortaya çıkmamasının nedeni bu setlerin hala duruyor olmasıdır. İnananlara, neyi ne kadar düşünebileceğini dikte ettiren bir ideolojik İslam anlayışı devam ettiği sürece de bu mahzun hikâye sürüp gidecektir. İblis özgür ama insan değil… Düşün istersen

---